Dziś obchodzimy 195. rocznicę bitwy pod Ostrołęką z 26 maja 1831 roku – jednego z najważniejszych wydarzeń w historii naszego miasta i punktu zwrotnego dziejów Polski.

Rankiem tego dnia nic nie zapowiadało dramatu, jaki miał się wydarzyć. Jeden z oficerów artylerii konnej – Stanisław Jabłonowski – zapamiętał to tak: „[…] poszedłem do oberży na śniadanie, gdyż byłem jeszcze na czczo. W oberży zastałem wielu oficerów grających w bilard, jedzących i zabawiających się. Zresztą w tym ładnym miasteczku wszystko w porządku było, sklepy pootwierane, mieszkańcy zajęci codziennymi interesami swoimi, słowem spokój powszedni. Nikt nie myślał o okropnym losie jaki w kilka godzin potem miał to miejsce spotkać”. Kilka godzin później rozpoczęła się walka, a mieszkańcy Ostrołęki znaleźli się w rozpaczliwej sytuacji. Ten sam oficer wspominał: „Cóż za okropny widok! Miasto palić się zaczynało, mieszkańcy nie wiedząc co z sobą robić, z domów płomieniem zajętych uciekali na ulice i rynek, gdzie wrzała bitwa między nieprzyjacielem, który już był miasto opanował, a 4 pułkiem, który z bagnetem w ręku skroś sobie torował drogę. Nieszczęśliwa ludność słaniając się po pod murami domów Bogu się polecała i z rezygnacją okropnego swego przeznaczenia oczekiwała”.

Całodzienna batalia zakończyła się porażką wojsk powstańczych. Straty w zabitych, rannych, wziętych do niewoli i zaginionych były znaczne po obu stronach. Wojsko powstańcze utraciło około 6500 żołnierzy i oficerów, w tym dwóch znakomitych generałów – Henryka Kamieńskiego i Ludwika Kickiego. Straty rosyjskie były oceniane różnie, od około 4700 do 5600 ludzi. Jednak najważniejszym negatywnym skutkiem bitwy było ponowne przejęcie inicjatywy przez Rosjan. Był to punkt zwrotny powstania listopadowego.

Ilustracja: obraz autorstwa Karola Malankiewicza „Bitwa pod Ostrołęką Bitwa pod Ostrołęką 26 maja 1831 r.”, nr. inw. MKK/H/1844.