Zagroda Kurpiowska w Kadzidle to niewielkie muzeum typu skansenowskiego, usytuowane przy Trasie Mazurskiej w miejscowo\u015bci Kadzid\u0142o. To urokliwe miejsce, b\u0119d\u0105ce oddzia\u0142em Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostro\u0142\u0119ce, zosta\u0142o po raz pierwszy udost\u0119pnione dla zwiedzaj\u0105cych w 1991 roku. Zagroda na Kurpiach zwana by\u0142a siedliskiem, a prezentowany w skansenie typ samotniczy, powstawa\u0142 na tzw. koloniach i wykszta\u0142ci\u0142 si\u0119 pod koniec XIX wieku na skutek komasacji grunt\u00f3w. Siedliska zwykle przybiera\u0142y kszta\u0142t wyd\u0142u\u017conego prostok\u0105ta. Uk\u0142ad budynk\u00f3w w zagrodzie by\u0142 harmonijny: naprzeciwko domu sta\u0142a stodo\u0142a, a po bokach umieszczano z jednej strony spichlerz, z drugiej obor\u0119, zwan\u0105 tak\u017ce chlewikiem. Domy kurpiowskie zwr\u00f3cone by\u0142y zawsze szczytem do drogi i oddzielone od niej ma\u0142ym ogr\u00f3dkiem kwiatowym lub warzywnym. Nieod\u0142\u0105cznym elementem ka\u017cdej zagrody by\u0142a studnia z \u017curawiem.<\/p>\n
Domy na Kurpiach zwane by\u0142y izbami. Budowano je w konstrukcji zr\u0119bowej z bierwion sosnowych \u0142\u0105czonych w naro\u017cach na \u201erybi ogon\u201d. Kryto je dwuspadowym dachem j\u0119tkowym s\u0142omianym. Charakterystyczn\u0105 ozdob\u0105 dachu by\u0142y wyd\u0142u\u017cone i skrzy\u017cowane wiatrownice, profilowane na r\u00f3\u017cne kszta\u0142ty rog\u00f3w, zwane \u015bparogami. Szczyty od strony drogi zdobione by\u0142y szalowaniem. Wyj\u0105tkowy charakter nadawa\u0142y cha\u0142upom kurpiowskim koruny, czyli drewniane, cz\u0119sto z fantazj\u0105 rze\u017abione gzymsy zawieszane nad oknami.<\/p>\n
Zagroda Kurpiowska sk\u0142ada si\u0119 z zespo\u0142u budynk\u00f3w.<\/p>\n
Chata z Golanki<\/strong> \u2013 dom o konstrukcji zr\u0119bowej, szerokofrontowy, asymetryczny, z do\u015brodkowym systemem grzewczym. To typ cha\u0142upy z tzw. izbetk\u0105, kt\u00f3ry upowszechni\u0142 si\u0119 w I po\u0142. XIX wieku. Kolejne pomieszczenie to alkierz, w kt\u00f3rym znajduje si\u0119 ekspozycja urz\u0105dze\u0144 zwi\u0105zanych z tkactwem. Zaj\u0119cie to niegdy\u015b popularne na Kurpiach, nierzadko stanowi\u0142o powa\u017cne \u017ar\u00f3d\u0142o utrzymania. Du\u017ce krosna b\u0119d\u0105ce podstaw\u0105 wyposa\u017cenia ka\u017cdego kurpiowskiego domu, stawiane by\u0142y zwykle przy oknie. W alkierzu obejrze\u0107 mo\u017cna krosna, kad\u0142ubki, kijanki do klepani lnu, talki, wijaki, motowid\u0142a itp. Obok wyj\u015bcia do kolejnego pomieszczenia znajduje si\u0119 mebel zwany \u015blabanem. Jest to \u0142awa do spania z wysuwan\u0105 z boku szuflad\u0105 s\u0142u\u017c\u0105c\u0105 do poszerzenia legowiska. Studnia z \u017curawiem<\/strong> \u2013 nadal wszechobecna w krajobrazie Kurpiowszczyzny. Budow\u0119 zagrody rozpoczynano od wykopania studni. Wykop obudowywano zr\u0119bowymi \u015bciankami, kt\u00f3re zabezpiecza\u0142y od osuwania si\u0119 ziemi i nadawa\u0142y jej estetyczny wygl\u0105d. \u017buraw stanowi\u0142 rozwidlony samorodnie u g\u00f3ry pie\u0144, mocno wkopany w ziemi\u0119 i umocowany nad rozwidleniem dr\u0105g. Od najwy\u017cszego punktu dr\u0105gu mocowano kulk\u0119 z haczykiem na wiadro, natomiast jego drugi koniec obci\u0105\u017cany by\u0142 dodatkowym drewnem. By\u0142a to jedna z najwygodniejszych form umo\u017cliwiaj\u0105cych czerpanie wody ze studni.<\/p>\n Spichlerz<\/strong> \u2013 budynek gospodarczy z 1921 roku, przeniesiony z miejscowo\u015bci \u0141odziska. Spichlerz na Kurpiach zwany by\u0142 \u015bwironkiem. By\u0142 to drugi po domu budynek w zagrodzie starannie i ze smakiem wyko\u0144czony. \u015awiadczy o tym m. in.: szczyt zdobiony szalowaniem i profilowanymi \u015bparogami, podcie\u0144 wsparty na s\u0142upach oraz drewniana pod\u0142oga, nie pojawiaj\u0105ca si\u0119 ju\u017c nigdzie indziej pr\u00f3cz domu. Spichlerze s\u0142u\u017cy\u0142y niegdy\u015b do przechowywania zbo\u017ca, dlatego stawiane by\u0142y na du\u017cych kamieniach polnych, co mia\u0142o zapewni\u0107 odpowiedni\u0105 wentylacj\u0119 pomieszczenia i ochron\u0119 zbior\u00f3w przed szkodnikami. Prezentowany w zagrodzie spichlerz jest budynkiem zr\u0119bowym, w\u0105skofrontowym, z podcieniami. Zgodnie z dawnym przeznaczeniem obecnie znajduje si\u0119 w nim ekspozycja prezentuj\u0105ca naczynia do przechowywania zbo\u017ca (toki, kad\u0142uby, kad\u0142ubki, plecionki) oraz narz\u0119dzia do jego przetwarzania (cep, st\u0119py r\u0119czna i no\u017cna).<\/p>\n Ku\u017ania z Brzozowej<\/strong> \u2013 wybudowana w 1928 roku. To w\u0105skofrontowy budynek na planie zbli\u017conym do kwadratu, zr\u0119bowy, kryty dach\u00f3wk\u0105 ceramiczn\u0105, z charakterystycznymi wrotami prowadz\u0105cymi do wn\u0119trza. W ku\u017ani znajduje si\u0119 palenisko zwane kotlin\u0105 wykonane z cegie\u0142, du\u017cy sk\u00f3rzany miech dostarczaj\u0105cy powietrza, kowad\u0142o, st\u00f3\u0142 oraz koryto na wod\u0119. Liczne narz\u0119dzia (m\u0142oty, kleszcze, gwintownice itp.) oraz wyroby kowalskie tworz\u0105 klimat kurpiowskiej ku\u017ani. W oryginalnym czynnym pomieszczeniu ku\u017ani od 2010 roku odbywa\u0107 si\u0119 b\u0119d\u0105 warsztaty i prezentacje r\u0119kodzie\u0142a kowalskiego.<\/p>\n Drwalnia z Kurpiewskich<\/strong> \u2013 niewielki drewniany budynek na planie kwadratu, o konstrukcji mieszanej, kryty dwuspadowym daszkiem, s\u0142u\u017c\u0105cy do przechowywania drewna.<\/p>\n Ule k\u0142odowe<\/strong> \u2013 s\u0105 \u015bwiadectwem bartniczej przesz\u0142o\u015bci i pszczelarskiej tradycji Kurpiowszczyzny. Bartnicy nale\u017celi do jednych z pierwszych mieszka\u0144c\u00f3w puszczy. Zak\u0142adali barcie w wydr\u0105\u017conych pniach drzew sosnowych lub d\u0119bowych i hodowali dzikie pszczo\u0142y. Na skutek obalenia drzewa przez burz\u0119, bartnicy zabierali uszkodzone barcie do zagrody, by z czasem zaadoptowa\u0142 je jako ule. W ten spos\u00f3b narodzi\u0142o si\u0119 pszczelarstwo. Eksponowane w zagrodzie ule k\u0142odowe usytuowane na ty\u0142ach cha\u0142upy z Golanki stanowi\u0105 dope\u0142nienie zagrody kurpiowskiej.<\/p>\n Chata z Brzozowego K\u0105ta<\/strong> \u2013 dom o konstrukcji zr\u0119bowej, szerokofrontowy, asymetryczny. Charakteryzuje go niewielki ganek. Chata zosta\u0142a zaadoptowana jako sala o\u015bwiatowa. Odbywaj\u0105 si\u0119 tutaj liczne warsztaty oraz lekcje dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy.<\/p>\n Chata z Tatar<\/strong> \u2013 zbudowana w 1946 roku. Obecnie mieszcz\u0105 si\u0119 w niej biuro muzeum, kasy oraz sklepik z regionalnymi wydawnictwami. Jej uk\u0142ad, konstrukcja i wyko\u0144czenie jako pierwsze wprowadzaj\u0105 zwiedzaj\u0105cych w \u015bwiat kurpiowskiej wsi. Droga od niej prowadzi do zagrody.<\/p>\n Zrekonstruowany mane\u017c <\/strong>oraz nowa scena<\/strong> zosta\u0142y zaaran\u017cowane i dostosowane do oryginalnych obiekt\u00f3w zagrody. Wykorzystywane s\u0105 podczas warsztat\u00f3w i kiermaszy, imprez i wielu widowisk odbywaj\u0105cych si\u0119 w Zagrodzie Kurpiowskiej w Kadzidle.<\/p>\n W nocy 30\/31 lipca w Zagrodzie Kurpiowskiej wybuch\u0142 tragiczny w skutkach po\u017car. Jego przyczyn\u0105 by\u0142o celowe podpalenie. Bezpowrotnie utracone zosta\u0142y cenne obiekty architektury drewnianej wraz z wyposa\u017ceniem. Spaleniu uleg\u0142y:<\/p>\n Stodo\u0142a z wozowni\u0105<\/strong> \u2013 dwus\u0105siekowy budynek gospodarczy, o konstrukcji zr\u0119bowej, szerokofrontowy, zbudowany w II po\u0142. XIX wieku, przeniesiony z miejscowo\u015bci Tatary. S\u0105sieki to przeciwleg\u0142e pomieszczenia przedzielone klepiskiem, s\u0142u\u017c\u0105ce do przechowywania zbo\u017ca w r\u00f3\u017cnej postaci: snop\u00f3w, s\u0142omy lub siana. \u015aciany oddzielaj\u0105ce s\u0105sieki od klepiska zwane by\u0142y zasiecznicami. Posiada\u0142y one charakterystyczne otwory pozwalaj\u0105ce na umieszczanie snopk\u00f3w w s\u0105siekach. W stodole mo\u017cna by\u0142o obejrze\u0107 dawne narz\u0119dzia, przyrz\u0105dy oraz urz\u0105dzenia s\u0142u\u017c\u0105ce do uprawy ro\u015blin, a tak\u017ce dawne \u015brodki transportu, np. w\u00f3z drabiniasty. Do wschodniego szczytu stodo\u0142y dostawiona by\u0142a zrekonstruowana wozownia, w kt\u00f3rej znajdowa\u0142a si\u0119 m.in. bryczk\u0119 i sanie.<\/p>\n Obora<\/strong> \u2013 rekonstrukcja zr\u0119bowego budynku gospodarczego, zwanego na Kurpiach chlewem, z trzema pomieszczeniami przeznaczonymi kolejno dla byd\u0142a, koni i \u015bwi\u0144. W pomieszczeniach obory znajdowa\u0142y si\u0119 ekspozycje nawi\u0105zuj\u0105ce do tradycyjnych zaj\u0119\u0107 ludno\u015bci kurpiowskiej. Pierwsze pomieszczenie zagospodarowano na olejarni\u0119. Na szcz\u0119\u015bcie obiekt ten oca\u0142a\u0142 z po\u017caru i b\u0119dzie eksponowany w odr\u0119bnym budynku. By\u0142 to niegdy\u015b popularny wiejski zak\u0142ad \u015bwiadcz\u0105cy us\u0142ugi w zakresie t\u0142oczenia oleju. W sk\u0142ad wyposa\u017cenia olejarni wchodzi metalowa prasa, palenisko do podgrzewania zmielonego ziarna oraz liczne naczynia (koryto, bu\u0144ki, metalowe garnki, wiadra). Prezentowany typ prasy upowszechni\u0142 si\u0119 w ostatnim \u0107wier\u0107wieczu XIX wieku i stanowi\u0142 m\u0142odszy typ z metalow\u0105 g\u0142owic\u0105, kt\u00f3ry wypar\u0142 starsze drewniane prasy.<\/p>\n Olejarnia<\/strong>. Mechanizm funkcjonowania – <\/strong>Olejarnie by\u0142y cz\u0119sto miejscem spotka\u0144 ludno\u015bci wiejskiej, kt\u00f3ra przychodzi\u0142a ze swoim ziarnem ro\u015blin oleistych, uprzednio w domu poddanym wst\u0119pnej obr\u00f3bce w st\u0119pie r\u0119cznej lub no\u017cnej. Uzyskany p\u00f3\u0142produkt mieszano najpierw w drewnianym korycie z ciep\u0142\u0105 wod\u0105, a nast\u0119pnie podgrzewano na palenisku, uwa\u017caj\u0105c, \u017ceby si\u0119 nie przypali\u0142o. Podgrzan\u0105 p\u00f3\u0142p\u0142ynn\u0105 mas\u0119 wyciskano na podr\u0119cznej korbowej prasie, aby oddzieli\u0107 \u0142uski ziarna od p\u0142ynnej substancji, kt\u00f3ra sp\u0142ywa\u0142a do wiadra wy\u015bcielonego w p\u0142\u00f3tno lub sukno. Zawini\u0119t\u0105 ciep\u0142\u0105 ma\u017a umieszczano w gnie\u017adzie prasy, poddawano naciskowi t\u0142oka i w ten spos\u00f3b uzyskiwano klarowny olej, strug\u0105 wyciekaj\u0105cy z niewielkiej obj\u0119to\u015bci rurki.<\/p>\n Niestety z po\u017caru nie ocala\u0142 warsztat bednarski i stolarski, znajduj\u0105cy si\u0119 w trzeciej cz\u0119\u015bci obory.<\/p>\n Stodo\u0142a<\/strong> \u2013 podobnie jak stodo\u0142a z Tatar by\u0142a to konstrukcja zr\u0119bowa. Budynek zosta\u0142 przeniesiony do skansenu z miejscowo\u015bci Surowe w 2009 roku i znajdowa\u0142 si\u0119 tam do dnia po\u017caru. <\/p>\n W roku 2016 Muzeum przyst\u0105pi\u0142o do odbudowy zniszczonych w wyniku po\u017caru obiekt\u00f3w. Do skansenu w Kadzidle przeniesiona zosta\u0142a drewniana obora z Jeglijowca. Jest to obora tr\u00f3jdzielna o podobnych wymiarach do spalonej obory. W przysz\u0142o\u015bci znajdzie si\u0119 tam ekspozycja dotycz\u0105ca hodowli zwierz\u0105t gospodarskich na Kurpiach.<\/p>\n Na rok 2017 zaplanowane zosta\u0142y prace zwi\u0105zane z odbudow\u0105 pozosta\u0142ych obiekt\u00f3w. Dwie stodo\u0142y o konstrukcji zr\u0119bowej zosta\u0142y wytypowane w terenie i czekaj\u0105 na zmian\u0119 lokalizacji.<\/p>\n Kalendarz imprez w Skansenie:<\/p>\n I tydzie\u0144 czerwca<\/strong> \u2013 warsztaty etnograficzne \u201eGin\u0105ce zawody\u201d. Po raz pierwszy zorganizowane w 2001 roku do dzi\u015b ciesz\u0105 si\u0119 ogromn\u0105 popularno\u015bci\u0105. Trwaj\u0105 od 3 \u2013 4 dni. Dzieci i m\u0142odzie\u017c a tak\u017ce doro\u015bli od najznakomitszych tw\u00f3rc\u00f3w regionu mog\u0105 nauczy\u0107 si\u0119 jak wykona\u0107 wycinank\u0119, pisank\u0119 i by\u015bka, spr\u00f3bowa\u0107 swoich si\u0142 w hafcie, tkactwie, rze\u017abie i garncarstwie, a tak\u017ce poczu\u0107 smak prawdziwego chleba pieczonego na li\u015bciu chrzanu.<\/p>\n III niedziela czerwca<\/strong> \u2013 \u201eWesele Kurpiowskie\u201d to trzydniowy festiwal folklorystyczny z inscenizacj\u0105 tradycyjnego obrz\u0119du \u015blubnego i zwyczaj\u00f3w weselnych na Kurpiowszczy\u017anie. Co roku w przegl\u0105dzie kapel i zespo\u0142\u00f3w ze swoj\u0105 w\u0142asn\u0105 regionaln\u0105 lub narodow\u0105 interpretacj\u0105 wesela wyst\u0119puj\u0105 tak\u017ce zespo\u0142y krajowe i zagraniczne. Imprezie towarzyszy kiermasz sztuki ludowej i wyrob\u00f3w gastronomicznych.<\/p>\n I niedziela wrze\u015bnia<\/strong> \u2013 \u201eNiedziela Kadzidla\u0144ska\u201d to jesienna impreza odbywaj\u0105ca si\u0119 w Kadzidle od 1978 roku. Pr\u00f3cz prezentacji osi\u0105gni\u0119\u0107 instytucji, plac\u00f3wek regionalnych i r\u00f3\u017cnych organizacji kulturalnych odbywa si\u0119 tzw. \u201eTurniej Wsi\u201d, a tak\u017ce kiermasz sztuki ludowej.<\/p>\n <\/p>\nngg_shortcode_0_placeholder\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Zagroda Kurpiowska w Kadzidle to niewielkie muzeum typu skansenowskiego, usytuowane przy Trasie Mazurskiej w miejscowo\u015bci Kadzid\u0142o. To urokliwe miejsce, b\u0119d\u0105ce oddzia\u0142em Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostro\u0142\u0119ce, zosta\u0142o po raz pierwszy udost\u0119pnione dla zwiedzaj\u0105cych w 1991 roku. Zagroda na Kurpiach zwana by\u0142a siedliskiem, a prezentowany w skansenie typ samotniczy, powstawa\u0142 na tzw. koloniach i wykszta\u0142ci\u0142 si\u0119 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":19412,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"_lmt_disableupdate":"no","_lmt_disable":"no","_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"class_list":["post-1304","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1304","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1304"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1304\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19358,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1304\/revisions\/19358"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/19412"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1304"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nWej\u015bcie do domu znajduje si\u0119 od strony podw\u00f3rza i prowadzi do obszernej sieni z klepiskiem, w kt\u00f3rej znajduj\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cnego rodzaju sprz\u0119ty u\u017cytku domowego: \u017carna, balia z tar\u0105 do prania, koryto do oprawiania \u015bwi\u0144 oraz wir\u00f3wka do miodu. Drzwi po prawej stronie prowadz\u0105 do du\u017cej izby, kt\u00f3ra zadziwia swoj\u0105 obszerno\u015bci\u0105 i wystrojem. Du\u017cy piec do wypieku chleba po lewej stronie tworzy po przek\u0105tnej ze \u015bwi\u0119tym k\u0105tem tzw. uk\u0142ad diagonalny. Na okapie kuchni ustawione jest pieczywo obrz\u0119dowe \u2013 by\u015bki i nowe latka, wypiekane w okresie od Nowego Roku do \u015awi\u0119ta Trzech Kr\u00f3li. Chlebowe jelonki, baranki i k\u00f3zki mia\u0142y chroni\u0107 posiadan\u0105 trzod\u0119 oraz przynosi\u0107 pomy\u015blno\u015b\u0107 w hodowli. \u015awi\u0119ty k\u0105t na Kurpiach urz\u0105dzany by\u0142 w rogu izby. Sk\u0142ada\u0142 si\u0119 ze sto\u0142u pokrytego haftowanym obrusem, krzy\u017ca zwanego pasyj\u0105, zdobi\u0105cych go pionowych bukiet\u00f3w z bibu\u0142y oraz obraz\u00f3w \u015bwi\u0119tych nadwieszanych nad sto\u0142em. \u015aciany izby zdobione kurpiowskimi wycinankami lelujami, gwiazdami i ptakami, nadaj\u0105 jej niezwyk\u0142ej dekoracyjno\u015bci. W izbie kurpiowskiej meblami najcz\u0119\u015bciej spotykanymi by\u0142y: malowana skrzynia, krzes\u0142a i taborety z wyplatanym siedziskiem ze s\u0142omy, \u0142y\u017cnik, w\u0105skie \u0142\u00f3\u017cko oraz \u0142awa z ruchomymi plecami. Blisko \u0142\u00f3\u017cka umocowane jest osobliwe urz\u0105dzenie, kt\u00f3re dla niejednego zwiedzaj\u0105cego stanowi zagadk\u0119 \u2013 chodzik dla dziecka.<\/p>\n
\nTrzecie pomieszczenie to kuchnia zwana tak\u017ce izbetk\u0105. Znajduje si\u0119 w niej piec grzewczy jak i chlebowy, oraz wszelkie potrzebne meble i sprz\u0119ty. W tym miejscu, a nie w du\u017cej izbie skupia\u0142o si\u0119 przez ca\u0142y rok \u017cycie rodzinne. Izbetka s\u0142u\u017cy\u0142a tak\u017ce najstarszym cz\u0142onkom rodziny, kt\u00f3rzy mogli w niej do\u017cy\u0107 spokojnej staro\u015bci.<\/p>\n