{"id":2077,"date":"2014-02-05T08:15:53","date_gmt":"2014-02-05T07:15:53","guid":{"rendered":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/?p=2077"},"modified":"2020-07-09T11:54:09","modified_gmt":"2020-07-09T10:54:09","slug":"wystawa-grycana-kasa-to-radosc-nasa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/?p=2077","title":{"rendered":"Wystawa „Grycana kasa to rado\u015b\u0107 nasa”"},"content":{"rendered":"
\n

Od 17 maja do 8 wrze\u015bnia ogl\u0105da\u0107 mo\u017cna wystaw\u0119 nosz\u0105c\u0105 tytu\u0142 \u201eGrycana kasa to rado\u015b\u0107 nasa\u201d. Prezentowane na ekspozycji obiekty pochodz\u0105 z prze\u0142omu XIX i XX wieku lub zosta\u0142y wykonane tu\u017c po II wojnie – wszystkie to zbiory Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostro\u0142\u0119ce. Pokazane eksponaty obrazuj\u0105 pewien etap rozwoju gospodarczego puszczy kurpiowskiej, kiedy to Kurpie przestali utrzymywa\u0107 si\u0119 z zaj\u0119\u0107 le\u015bnych a podstaw\u0105 gospodarki sta\u0142a si\u0119 uprawa roli, g\u0142\u00f3wnie zb\u00f3\u017c oraz hodowla zwierz\u0105t. Nast\u0105pi\u0142o wtedy znaczne zubo\u017cenie ludno\u015bci kurpiowskiej, co znalaz\u0142o swoje odzwierciedlenie w codziennym po\u017cywieniu.<\/p>\n<\/div>\n

Cech\u0105 najistotniejsz\u0105 tego okresu by\u0142 rodzinny charakter gospodarstwa, co potwierdza\u0142y nast\u0119puj\u0105ce fakty:
\n– rodzina jest w\u0142a\u015bcicielem gospodarstwa; 
\n– stanowi jego za\u0142og\u0119 robocz\u0105; 
\n– konsumuje to, co wyprodukuje; 
\n– pos\u0142uguje si\u0119 narz\u0119dziami wykonanymi najcz\u0119\u015bciej we w\u0142asnym gospodarstwie.<\/p>\n

Powstanie gospodarstwa, jego etapy rozwojowe \u015bci\u015ble zwi\u0105zane s\u0105 z powstaniem rodziny i jej cyklem rozwojowym. Wzajemna zale\u017cno\u015b\u0107 mi\u0119dzy gospodarstwem a rodzin\u0105 przejawia si\u0119 w obrz\u0119dach dorocznych i rodzinnych. Charakter gospodarowania ma istotny wp\u0142yw na relacje mi\u0119dzy rodzin\u0105 a spo\u0142eczno\u015bci\u0105 wioskow\u0105. Charakterystyczna cech\u0105 dla okresu przej\u015bcia z gospodarki le\u015bnej na rolnictwo by\u0142a powszechna uprawa gryki, kt\u00f3ra nadzwyczajnie rodzi\u0142a si\u0119 dawniej na wykrudowanych polach tzw. nowinach, podobnie proso. St\u0105d du\u017ca popularno\u015b\u0107 gryczan\u00f3w tj pieczywa z m\u0105ki gryczanej powszechnie zast\u0119puj\u0105cych pieczywo pszenne i \u017cytnie.<\/p>\n

Wystawa sk\u0142ada si\u0119 z trzech cz\u0119\u015bci. W pierwszej prezentowane s\u0105 naczynia zasobowe, w kt\u00f3rych przechowywane by\u0142y ziarna zb\u00f3\u017c. S\u0105 to naczynia wyplatane ze s\u0142omy oraz z korzenia sosny (mniejsze miarki). Najbardziej charakterystyczne dla Kurpi\u00f3w by\u0142y naczynia d\u0142ubane w jednym pniu drzewa tzw. toki. T\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 ekspozycji uzupe\u0142niaj\u0105 dwie st\u0119py \u2013 no\u017cna i kielichowa, s\u0142u\u017c\u0105ce do ubijania kaszy. Na wystawie pokazany jest najstarszy typ \u017caren. Wykonane s\u0105 r\u00f3wnie\u017c w jednym pniu drzewa. W \u017carnach mielono zbo\u017ce i gryk\u0119 na m\u0105k\u0119. Ziarno m\u0142\u00f3cono z k\u0142os\u00f3w za pomoc\u0105 cep\u00f3w. Proces zgromadzenia zapas\u00f3w ziarna, jego obr\u00f3bki, przechowywania a nast\u0119pnie przerobienia na m\u0105k\u0119 b\u0105d\u017a kasz\u0119 anga\u017cowa\u0142 ca\u0142\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107. Druga cz\u0119\u015b\u0107 wystawy to zaaran\u017cowane wn\u0119trze izby kurpiowskiej, w kt\u00f3rej przyrz\u0105dzano straw\u0119, wypiekano chleb i spo\u017cywano posi\u0142ki. S\u0105 wi\u0119c niecki, niecuski, kad\u0142uby, przetaki, tygielki, kruzyki, dzie\u017ce do chleba, maselnice, sernice. Najwi\u0119cej pracy by\u0142o przy wypieku chleba dla ca\u0142ej rodziny (pieczono najcz\u0119\u015bciej raz w tygodniu). Dzieciom podawano kasz\u0119 gryczana, przysmakiem by\u0142a kasza jaglana ze skwarkami czyli \u201ez bur\u015btynani\u201d. W trzeciej sali pokazano tradycyjn\u0105 wymian\u0119 produkt\u00f3w z gospodarstwa domowego. Na jarmarkach gospodynie sprzedawa\u0142y jajka, m\u0105k\u0119 , kasze lub wymienia\u0142y na inne towary. Za uzyskane ze sprzeda\u017cy pieni\u0105dze kupowano ubranie, buty, lub przeznaczano na zap\u0142acenie podatk\u00f3w. Aby odmierzy\u0107 odpowiedni\u0105 ilo\u015b\u0107 towaru pos\u0142ugiwano si\u0119 wag\u0105 nazywana bezmianem lub prze\u017amianem. Na jarmarkach, najcz\u0119\u015bciej w Myszy\u0144cu, mo\u017cna by\u0142o na straganie zakupi\u0107 ceramiczne gliniane garnki lub formy do ciasta.<\/p>\n

Ca\u0142o\u015b\u0107 wystawy zosta\u0142a wzbogacona archiwalnymi fotografiami autorstwa Adama Ch\u0119tnika ilustruj\u0105cymi codzienne \u017cycie i ci\u0119\u017ck\u0105 prac\u0119 Kurpi\u00f3w. Bardzo ciekawe s\u0105 oryginalne fotografie wykonane przez Antonin\u0119 Ko\u0142akowsk\u0105 w Myszy\u0144cu w roku 1935 podczas wycieczki na Kurpie z jej dwiema c\u00f3rkami. Po\u017cywienie by\u0142o cz\u0119stym tematem pie\u015bni obrz\u0119dowych, weselnych b\u0105d\u017a przys\u0142\u00f3w. Zosta\u0142y one przywo\u0142ane na wystawie w formie cytat\u00f3w w brzmieniu zapisanym przez Adama Ch\u0119tnika w pracy \u201ePo\u017cywienie Kurpi\u00f3w\u201d.<\/p>\n

Scenariusz: Maria Samsel 
\nKomisariat: Katarzyna Mr\u00f3z 
\nOprawa plastyczna: Joanna Litwa<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Od 17 maja do 8 wrze\u015bnia ogl\u0105da\u0107 mo\u017cna wystaw\u0119 nosz\u0105c\u0105 tytu\u0142 \u201eGrycana kasa to rado\u015b\u0107 nasa\u201d. Prezentowane na ekspozycji obiekty pochodz\u0105 z prze\u0142omu XIX i XX wieku lub zosta\u0142y wykonane tu\u017c po II wojnie – wszystkie to zbiory Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostro\u0142\u0119ce. Pokazane eksponaty obrazuj\u0105 pewien etap rozwoju gospodarczego puszczy kurpiowskiej, kiedy to Kurpie przestali utrzymywa\u0107 […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":4268,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[53],"tags":[],"class_list":["post-2077","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wystawy-czasowe-archiwalne"],"acf":[],"modified_by":"Daniel Go\u0142a\u015b","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2077","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2077"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2077\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4282,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2077\/revisions\/4282"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4268"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2077"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2077"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2077"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}