Jednym z najwa\u017cniejszych symboli okresu \u015bwi\u0105t Wielkanocnych oraz nieod\u0142\u0105cznym atrybutem \u015bwi\u0105tecznego sto\u0142u s\u0105 jajka. Niemal we wszystkich kulturach i religiach, tak\u017ce tych staro\u017cytnych, jajo jest symbolem odradzaj\u0105cego si\u0119 \u017cycia i nowego pocz\u0105tku. Najstarsze odnalezione barwione jajka pochodz\u0105 z Mezopotamii. Zwyczaj ich malowania znany by\u0142 tak\u017ce w czasach cesarstwa rzymskiego. W religii katolickiej i prawos\u0142awnej jajko zwi\u0105zane jest z motywem zmartwychwstania Chrystusa i nadziej\u0105 na \u017cycie wieczne. Uwa\u017cane jest za symbol ukrytego jeszcze \u017cycia i odradzania si\u0119 w przyrodzie; st\u0105d te\u017c \u0142\u0105czy si\u0119 je ze Zmartwychwstaniem Pana Jezusa – Jego zwyci\u0119stwem nad \u015bmierci\u0105. Jajko, opr\u00f3cz chleba, w\u0119dliny i soli sta\u0142o si\u0119 obowi\u0105zkowym sk\u0142adnikiem \u201e\u015bwi\u0119conego\u201d. Do VIII wieku do \u015bwi\u0119cenia zanoszono tylko jajka, dopiero p\u00f3\u017aniej w Europie ustala si\u0119 zwyczaj \u015bwi\u0119cenia r\u00f3wnie\u017c innych pokarm\u00f3w, w Polsce rozpowszechniony od XIV wieku.<\/p>\n
W mitologii s\u0142owia\u0144skiej i polskich wierzeniach ludowych jajka maj\u0105 moc kreatywn\u0105 oraz moc przekazywania ukrytych w nim si\u0142 natury. Malowane na r\u00f3\u017cne kolory i po\u015bwi\u0119cone w ko\u015bciele w Wielk\u0105 Sobot\u0119 mia\u0142y zastosowanie w wiosennych obrz\u0119dach wegetacyjnych, rolniczych i hodowlanych oraz w tradycyjnym lecznictwie. W pierwszy dzie\u0144 \u015awi\u0105t Wielkanocnych zakopywano jaja w skiby p\u00f3l i grz\u0105dki ogrod\u00f3w aby pobudzi\u0107 ziemi\u0119 do rodzenia, wydmuszki i skorupki pisanek wieszano na ga\u0142\u0119ziach drzew owocowych aby odstraszy\u0107 szkodniki i spowodowa\u0107 urodzaj owoc\u00f3w. Skorupki pisanek dodawano do karmy kurom, aby si\u0119 dobrze nios\u0142y. Wierzono, \u017ce po\u015bwi\u0119cone i zakopane pod w\u0119g\u0142em budowanego domu zapewni\u0105 szcz\u0119\u015bcie i pomy\u015blno\u015b\u0107 jego mieszka\u0144com. Obmycie si\u0119 w wodzie z naczynia na dnie kt\u00f3rego le\u017ca\u0142a pisanka, zapewni\u0107 mia\u0142o urod\u0119 i powodzenie w mi\u0142o\u015bci. Jajko toczone po ciele chorego leczy\u0142o z gor\u0105czki i zazi\u0119bienia. Pisankami rodzice chrzestni obdarowywali swoich chrze\u015bniak\u00f3w, a panny kawaler\u00f3w. Dawane w podarunku stanowi\u0142y dow\u00f3d \u017cyczliwo\u015bci, sympatii i mi\u0142o\u015bci.<\/p>\n
Pocz\u0105tkowo jajka by\u0142y tylko kraszone, czyli malowane na czerwono. Ten kolor symbolizuje krew \u2013 esencj\u0119 \u017cycia, zwyci\u0119stwo, triumf. Potem malowano jajka r\u00f3wnie\u017c na zielono \u2013 kolorem symbolizuj\u0105cym odradzaj\u0105c\u0105 si\u0119 przyrod\u0119, \u017cycie, wychodzenie z zimowego letargu – oraz na \u017c\u00f3\u0142to. To z kolei nawi\u0105zanie do s\u0142o\u0144ca i symboliki solarnej. Dopiero z czasem zacz\u0119to stosowa\u0107 r\u00f3\u017cne techniki zdobnicze.<\/p>\n
W Kurpiowskiej Puszczy Zielonej wykonuje si\u0119 pisanki dwiema technikami: pisania woskiem i skrobania. Tradycyjnym sposobem barwienia jajek by\u0142o u\u017cywanie barwnik\u00f3w ro\u015blinnych: wywar z \u0142upin cebuli, kory d\u0119bowej, ziaren i p\u0119d\u00f3w \u017cyta, owsa, pszenicy, bazi topoli, kory leszczyny czy te\u017c mchu. Dzisiaj farby naturalne zast\u0119puj\u0105 barwniki syntetyczne sprzedawane w sklepach. Najpopularniejszym i najstarszym sposobem zdobienia jaj jest technika batikowa czyli pisanie woskiem. Polega na malowaniu wzor\u00f3w pisakiem (patyczek z osadzon\u0105 na ko\u0144cu szpilk\u0105), maczanym w roztopionym wosku. Stosuje si\u0119 motywy mog\u0105ce powsta\u0107 z prostych element\u00f3w: przecinka, kropki i linii. Nast\u0119pnie zanurza si\u0119 jajko w barwniku po czym \u015bciera wosk i otrzymuje bia\u0142y wz\u00f3r na barwnym tle. Na pisankach kurpiowskich wida\u0107 motywy stylizowanych kwiat\u00f3w, li\u015bci, wachlarzy, gwiazdeczek, kurzych \u0142apek, rozetek innych wzor\u00f3w geometrycznych. Inn\u0105 technik\u0105 zdobienia jajek jest skrobanie \u2013 dekorowanie jaja technik\u0105 rytownicz\u0105. Na ufarbowanym jajku ostrym narz\u0119dziem (no\u017cyk, szpilka, \u017cyletka) wyskrobuje si\u0119 przer\u00f3\u017cne wzory. Jajka skrobane charakteryzuj\u0105 si\u0119 du\u017c\u0105 precyzj\u0105 wykonania, s\u0105 swoistymi dzie\u0142ami sztuki. Niekt\u00f3rzy potrafi\u0105 t\u0105 technik\u0105 wykona\u0107 tradycyjne wzory wycinanek (leluje, gwiazdy).<\/p>\n
W Kurpiowskiej Puszczy Bia\u0142ej jaja oklejano sitowiem i skrawkami kolorowej w\u0142\u00f3czki. Z sitowia wydobywa si\u0119 bia\u0142y rdze\u0144, kt\u00f3ry jest gi\u0119tki i elastyczny daje si\u0119 uk\u0142ada\u0107 na powierzchni jajka w r\u00f3\u017cne faliste i \u0142amane linie. Powierzchnie jajka smaruje si\u0119 klejem wykonanym z m\u0105ki i wody. Na tak przygotowanej skorupce formuje si\u0119 z bia\u0142ego rdzenia sitowia za pomoc\u0105 drewnianego patyczka r\u00f3\u017cnorodne linie prze\u0142amuj\u0105c wz\u00f3r kolorow\u0105 w\u0142\u00f3czk\u0105, najcz\u0119\u015bciej czerwon\u0105 i zielon\u0105.<\/p>\n
Pi\u0119kne kurpiowskie pisanki mo\u017cna zobaczy\u0107 najcz\u0119\u015bciej podczas Niedzieli Palmowej w \u0141ysych.<\/p>\n
<\/p>\nngg_shortcode_0_placeholder\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Jednym z najwa\u017cniejszych symboli okresu \u015bwi\u0105t Wielkanocnych oraz nieod\u0142\u0105cznym atrybutem \u015bwi\u0105tecznego sto\u0142u s\u0105 jajka. Niemal we wszystkich kulturach i religiach, tak\u017ce tych staro\u017cytnych, jajo jest symbolem odradzaj\u0105cego si\u0119 \u017cycia i nowego pocz\u0105tku. Najstarsze odnalezione barwione jajka pochodz\u0105 z Mezopotamii. Zwyczaj ich malowania znany by\u0142 tak\u017ce w czasach cesarstwa rzymskiego. W religii katolickiej i prawos\u0142awnej jajko […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":3249,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[3,55],"tags":[],"class_list":["post-3248","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-wirtualne-muzeum"],"acf":[],"modified_by":"Daniel Go\u0142a\u015b","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3248","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3248"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3248\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3250,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3248\/revisions\/3250"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3249"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3248"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3248"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3248"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}