{"id":3337,"date":"2020-04-15T13:19:35","date_gmt":"2020-04-15T12:19:35","guid":{"rendered":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/?p=3337"},"modified":"2020-04-15T13:19:35","modified_gmt":"2020-04-15T12:19:35","slug":"rzezba-swieta-trojca","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/?p=3337","title":{"rendered":"RZE\u0179BA \u201e\u015aWI\u0118TA TR\u00d3JCA\u201d"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">W zbiorach Muzeum Kultury Kurpiowskiej znajduje si\u0119 wiele przyk\u0142ad\u00f3w wspania\u0142ego kunsztu kurpiowskich mistrz\u00f3w rze\u017aby w drewnie. Dawniej podejmowali g\u0142\u00f3wnie tematyk\u0119 sakraln\u0105. Najwcze\u015bniejsze \u017ar\u00f3d\u0142a archiwalne dotycz\u0105ce rze\u017aby w drewnie tego regionu pochodz\u0105 z pocz\u0105tku XVIII wieku.<!--more--> Wyst\u0119puj\u0105 w nich wzmianki o krzy\u017cach przydro\u017cnych \u2013 \u201ebo\u017cych m\u0119kach\u201d. Archaiczne formy kapliczek s\u0142upowych i zr\u0119bowych pochodz\u0105 z okresu od drugiej po\u0142owy XIX do pocz\u0105tku XX wieku. Rze\u017aby w drewnie postaci \u015bwi\u0119tych nazywane by\u0142y na Kurpiach \u201efigurami\u201d, \u201eos\u00f3bkami\u201d lub \u201ewierzbami\u201d. Stawiano je w honorowych miejscach na granicy wsi, na centralnym placu wioski, przy siedlisku fundatora. \u015aw. Florian chroni\u0142 przed po\u017carem, \u015bw. Jan Nepomucen stoj\u0105cy nad rzekami przed powodzi\u0105, \u015bw. Roch mia\u0142 skutecznie zabezpiecza\u0107 stada przez pomorem i zarazami. Popularnym przedstawieniem by\u0142 Chrystus Frasobliwy, charakterystyczny tylko dla sztuki ludowej. Szczeg\u00f3lne miejsce w tym katalogu figur zajmuje rze\u017aba przedstawiaj\u0105ca, zgodnie z oficjaln\u0105 ikonografi\u0105 ko\u015bcieln\u0105, koronacj\u0119 Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny. Ukazuje Tr\u00f3jc\u0119 \u015awi\u0119t\u0105 i Matk\u0119 Bosk\u0105 ze z\u0142o\u017conymi d\u0142o\u0144mi skupion\u0105 na modlitwie, umieszczon\u0105 centralnie. Nad g\u0142ow\u0105 Maryi B\u00f3g Ojciec i Syn Bo\u017cy podtrzymuj\u0105 w d\u0142oniach koron\u0119. Ca\u0142o\u015b\u0107 kompozycji od g\u00f3ry zamyka go\u0142\u0119bica symbolizuj\u0105ca Ducha \u015awi\u0119tego. Ze wzgl\u0119du na podobie\u0144stwo kompozycyjne takie przedstawienie nazywano na Kurpiach \u015awi\u0119t\u0105 Tr\u00f3jc\u0105. Nie rozumiano tematu tej rze\u017aby, nawet jako w\u0142a\u015bciwego ukazania \u015aw. Tr\u00f3jcy, mimo \u017ce pod tak\u0105 nazw\u0105 wyst\u0119powa\u0142o ono w powszechnej opinii. Mieszka\u0144cy Kurpiowszczyzny w\u015br\u00f3d os\u00f3b \u015aw. Tr\u00f3jcy po Bogu Ojcu i Jezusie wymieniali Mari\u0119, zapominaj\u0105c o Duchu \u015aw. kt\u00f3rego symbolizowa\u0142a go\u0142\u0119bica. Rze\u017aby takie mia\u0142y przewa\u017cnie indywidualnych fundator\u00f3w. W zbiorach Muzeum znajduje si\u0119 szczeg\u00f3lnie cenny obiekt autorstwa jednego z najwi\u0119kszych indywidualno\u015bci w\u015br\u00f3d kurpiowskich rze\u017abiarzy &#8211; Andrzeja Kaczy\u0144skiego. \u017by\u0142 w latach 1820-1902. Urodzi\u0142 si\u0119 prawdopodobnie w Jazgarce i pochodzi\u0142 z ubogiej rodziny lu\u017aniak\u00f3w. Pierwotnie nazywa\u0142 si\u0119 Dawid Nied\u017awied\u017a. Dzi\u0119ki pomocy rodziny zdoby\u0142 w Warszawie zaw\u00f3d mistrza budowy organ\u00f3w, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 dla niego podstawowym \u017ar\u00f3d\u0142em utrzymania. Wiadomo, \u017ce zbudowa\u0142 organy w ko\u015bcio\u0142ach w Kadzidle i Zalesiu. Wykonywa\u0142 miechy nie tylko do organ\u00f3w, ale tak\u017ce kowalskie i specjalne mieszki do harmonii peda\u0142owych. Na zam\u00f3wienie wykonywa\u0142 rze\u017aby. Najintensywniejszy okres jego dzia\u0142alno\u015bci rze\u017abiarskiej przypad\u0142 na lata siedemdziesi\u0105te i osiemdziesi\u0105te XIX wieku. W \u015brodowisku uchodzi\u0142 za cz\u0142owieka o ogromnej wiedzy, niezwykle \u017cyczliwego i zamo\u017cnego. Mia\u0142 przydomow\u0105 pasiek\u0119 z oryginalnymi ulami. W Krobi zbudowa\u0142 sobie wspania\u0142y czteroizbowy dom. Rze\u017aby jego autorstwa posiadaj\u0105 wszelkie cechy ludowego, \u015bwi\u0105tkarstwa, m.in.: symetryczne kompozycje grup i postaci, statyczne uj\u0119cie. Ponadto w postaciach mo\u017cna zaobserwowa\u0107 kr\u0119pe proporcje, kwadratowe zarysy twarzy o twardo ciosanych rysach, wydatnych nosach i zaci\u0119tym wyrazie, d\u0142ugie sfalowane brody. Jeden z wybitnych badaczy kurpiowskiej sztuki Jacek Ol\u0119dzki, wysnu\u0142 przypuszczenie, \u017ce Kaczy\u0144ski nadawa\u0142 postaciom cechy w\u0142asnego wizerunku, co jest charakterystyczne dla rze\u017abiarzy ludowych.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kapliczki z p\u0142askorze\u017ab\u0105 \u015awi\u0119tej Tr\u00f3jcy lub innymi \u015bwi\u0119tymi stanowi\u0142y jeden z najpi\u0119kniejszych akcent\u00f3w krajobrazu kurpiowskiej wsi. Stawiane na rozstajach dr\u00f3g, granicach wsi, czy w pobli\u017cu obej\u015bcia fundatora zachwyca\u0142y r\u00f3\u017cnorodno\u015bci\u0105 form i \u015bwiadczy\u0142y o pobo\u017cno\u015bci Kurpi\u00f3w. Dzisiaj wiele z nich to cenne zabytki ma\u0142ej architektury i \u015bwiadectwo kunsztu cz\u0119sto bezimiennych artyst\u00f3w.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-3329\" src=\"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/MKK_E_2908-200x300.jpg\" alt=\"\" width=\"200\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/MKK_E_2908-200x300.jpg 200w, https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/MKK_E_2908-683x1024.jpg 683w, https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/MKK_E_2908-768x1152.jpg 768w, https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/MKK_E_2908-300x450.jpg 300w, https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/MKK_E_2908.jpg 800w\" sizes=\"auto, (max-width: 200px) 100vw, 200px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">P\u0142askorze\u017aba \u201eKoronacja Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny\u201d; Andrzej Kaczy\u0144ski; 1870 r., p\u0142askorze\u017aba, polichromia, drewno; nr inw. MKK\/E\/2908.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W zbiorach Muzeum Kultury Kurpiowskiej znajduje si\u0119 wiele przyk\u0142ad\u00f3w wspania\u0142ego kunsztu kurpiowskich mistrz\u00f3w rze\u017aby w drewnie. Dawniej podejmowali g\u0142\u00f3wnie tematyk\u0119 sakraln\u0105. Najwcze\u015bniejsze \u017ar\u00f3d\u0142a archiwalne dotycz\u0105ce rze\u017aby w drewnie tego regionu pochodz\u0105 z pocz\u0105tku XVIII wieku.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":3329,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[3,55],"tags":[],"class_list":["post-3337","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-wirtualne-muzeum"],"acf":[],"modified_by":"Daniel Go\u0142a\u015b","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3337","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3337"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3337\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3338,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3337\/revisions\/3338"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3329"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3337"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3337"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3337"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}