Na ekspozycji sta\u0142ej \u201eOstro\u0142\u0119ka i Kurpie. Mi\u0119dzy w\u0105tkiem historii a osnow\u0105 \u017cycia\u201d znajduje si\u0119 kopia narz\u0119dzia muzycznego, niepozornego instrumentu nazwanego diablimi skrzypcami. Wykonana zosta\u0142a na podstawie oryginalnego egzemplarza znajduj\u0105cego si\u0119 w Muzeum Instrument\u00f3w Ludowych w Szyd\u0142owcu. Powsta\u0142a w 2015 roku, a jej autorem jest lutnik \u2013 Zbigniew Butryn.
\nEksponat znajduje si\u0119 w cz\u0119\u015bci wystawy po\u015bwi\u0119conej codzienno\u015bci na kurpiowskiej wsi w okresie mi\u0119dzywojennym, w jej ekonomicznej ods\u0142onie. Cz\u0119\u015b\u0107 ta nosi tytu\u0142 \u201eW rytmie ko\u0142owrotka\u201d. Opr\u00f3cz artefakt\u00f3w zwi\u0105zanych z tkactwem, guzikarstwem, koszykarstwem, stolarstwem znalaz\u0142y si\u0119 tu r\u00f3wnie\u017c eksponaty odnosz\u0105ce si\u0119 do zmierzchu \u2013 pory dnia w kulturze wiejskiej przynale\u017cnej do czasu magicznego, czasu modlitwy ale te\u017c wiejskich zabaw. Osoby, kt\u00f3re by\u0142y na ekspozycji, wiedz\u0105, \u017ce narratorem ka\u017cdej cz\u0119\u015bci wystawy s\u0105 strofy z poematu Moja ksi\u0119ga \u201eOstro\u0142\u0119ka\u201d (Efraim Goldbruch), albo innych utwor\u00f3w autorstwa Izraela Szterna \u2013 poety urodzonego w Ostro\u0142\u0119ce w 1894 roku. W cz\u0119\u015bci nazwanej \u201eW rytmie ko\u0142owrotka\u201d wykorzysta\u0142am fragment wiersza O zmierzchu:<\/p>\n
\u201eo zmierzchu \u2013 skrzypce, gdy szatany
\nnarzeczon\u0105 wyrywaj\u0105 z izby\u2026\u201d<\/p>\n
Owe \u201eszatany\u201d mog\u0142y by\u0107 przecie\u017c diabelskimi skrzypcami, kt\u00f3rych d\u017awi\u0119k porywa\u0142 dziewcz\u0119ta z dom\u00f3w.
\nWed\u0142ug badacza folkloru kurpiowskiego \u2013 Adama Ch\u0119tnika w okresie mi\u0119dzywojennym kapele na Kurpiach nie stosowa\u0142y ju\u017c tego instrumentu. Na terenach nadnarwia\u0144skich u\u017cywany by\u0142 w latach 1850\u20131870. Diable skrzypce zachowa\u0142y si\u0119 d\u0142u\u017cej w wioskach le\u017c\u0105cych w pobli\u017cu granicy z Prusami. Ich obecno\u015b\u0107 w krajobrazie folklorystycznym Kurpi przed\u0142u\u017cyli \u017cebracy, kt\u00f3rzy czasami ich u\u017cywali, wydobywaj\u0105c bardzo j\u0119cz\u0105ce brzmienie.
\nCi, kt\u00f3rzy jeszcze w okresie mi\u0119dzywojennym pami\u0119tali ten prosty w budowie instrument, opowiadali Adamowi Ch\u0119tnikowi, \u017ce granie na nim przypomina\u0142o dziadowsk\u0105 muzyk\u0119. Umiej\u0119tno\u015b\u0107 grania na nim, wbrew pozorom, nie przychodzi\u0142a \u0142atwo. Trzeba by\u0142o mie\u0107 nadzwyczaj delikatny s\u0142uch muzyczny i odpowiednie wyczucie w palcach lewej r\u0119ki, kt\u00f3rymi uzyskuje si\u0119 ka\u017cdy d\u017awi\u0119k osobno, pokr\u0119caj\u0105c stale szpul\u0105. Spos\u00f3b wydobywania d\u017awi\u0119ku przypomina\u0142 nieco gr\u0119 na pile. Opr\u00f3cz wybijania taktu, ludowi wirtuozi wygrywali w ca\u0142o\u015bci r\u00f3\u017cne pie\u015bni powolne, np. dziadowskie; do szybszych s\u0142u\u017cy\u0142 tylko odpowiedni akompaniament.
\nJak ju\u017c wspomnia\u0142am, na wystawie znajduje si\u0119 kopia diablich skrzypek. Wykonana zosta\u0142a z my\u015bl\u0105 o osobach niedowidz\u0105cych lub niewidomych, kt\u00f3re mog\u0105 te\u017c w tym miejscu ekspozycji ods\u0142ucha\u0107 opis narz\u0119dzia. Diable skrzypce zaliczane s\u0105 do grupy instrument\u00f3w zwanych chordofonami (gr. chorde \u2013 struna, phone \u2013 d\u017awi\u0119k). \u0179r\u00f3d\u0142em d\u017awi\u0119ku jest w nich napi\u0119ta struna wykonana z suszonego jelita lub z drutu. W kopii ostro\u0142\u0119ckiej lutnik zastosowa\u0142 metalow\u0105 strun\u0119, tak jak w tradycyjnych skrzypcach.
\nNic nie stoi na przeszkodzie, by wszyscy nieznaj\u0105cy instrumentu mogli go dok\u0142adnie obejrze\u0107 i, co wa\u017cne, wydoby\u0107 d\u017awi\u0119k z pomoc\u0105 drewnianego ko\u0142eczka przynale\u017cnego instrumentowi. Zapewniam, nie uwierzycie, dop\u00f3ki nie spr\u00f3bujecie. I jeszcze jedno. Nie namawiam do z\u0142ego.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Na ekspozycji sta\u0142ej \u201eOstro\u0142\u0119ka i Kurpie. Mi\u0119dzy w\u0105tkiem historii a osnow\u0105 \u017cycia\u201d znajduje si\u0119 kopia narz\u0119dzia muzycznego, niepozornego instrumentu nazwanego diablimi skrzypcami. Wykonana zosta\u0142a na podstawie oryginalnego egzemplarza znajduj\u0105cego si\u0119 w Muzeum Instrument\u00f3w Ludowych w Szyd\u0142owcu. Powsta\u0142a w 2015 roku, a jej autorem jest lutnik \u2013 Zbigniew Butryn.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":3456,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[3,55],"tags":[],"class_list":["post-3459","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-wirtualne-muzeum"],"acf":[],"modified_by":"Daniel Go\u0142a\u015b","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3459","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3459"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3459\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3460,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3459\/revisions\/3460"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3456"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3459"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3459"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3459"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}