{"id":3555,"date":"2020-05-06T10:25:49","date_gmt":"2020-05-06T09:25:49","guid":{"rendered":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/?p=3555"},"modified":"2020-05-06T10:26:58","modified_gmt":"2020-05-06T09:26:58","slug":"tuzin-tuzinow-guzikow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/?p=3555","title":{"rendered":"Tuzin tuzin\u00f3w guzik\u00f3w"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">Na wystawie \u201eOstro\u0142\u0119ka i Kurpie. Mi\u0119dzy w\u0105tkiem historii a osnow\u0105 \u017cycia\u201d uwag\u0119 bacznego obserwatora mo\u017ce przyci\u0105gn\u0105\u0107 niepozorny bloczek ma\u0142ych per\u0142owych guzik\u00f3w.<!--more--> Jest to tzw. gros. Liczy\u0142 sobie 144 guziki, czyli tuzin tuzin\u00f3w. Produkcja tych guzik\u00f3w rozwin\u0119\u0142a si\u0119 w XIX wieku na ziemiach polskich wraz z rozwojem przemys\u0142u w\u0142\u00f3kienniczego, a jej efekty rejestrujemy jeszcze w okresie mi\u0119dzywojennym w Ostro\u0142\u0119ce i na Kurpiach. Nie zajmiemy si\u0119 jednak dzisiaj histori\u0105 rzemios\u0142a guzikarskiego w Ostro\u0142\u0119ce, Dylewie czy Kadzidle. To osobne historie na inny czas, cho\u0107 maj\u0105 zwi\u0105zek z ekonomi\u0105 codzienno\u015bci w Ostro\u0142\u0119ce i na Kurpiach, st\u0105d obecno\u015b\u0107 guziczk\u00f3w w muzealnych gablotach.<br \/>\nWarsztaty guzikarskie mo\u017cna by\u0142o zorganizowa\u0107 w gospodarstwie domowym. Tymczasem zajmijmy si\u0119 procesem produkcji guzika. Na wystawie obok guzik\u00f3w mo\u017cemy zobaczy\u0107 muszle ma\u0142\u017c, z kt\u00f3rych cz\u0119\u015b\u0107 ma wyci\u0119te okr\u0105g\u0142e otwory. Muszle stanowi\u0142y surowiec, z kt\u00f3rego produkowano guziki. Jego walory to te\u017c osobna opowie\u015b\u0107. Do drugiej wojny \u015bwiatowej muszle sprowadzane by\u0142y z odleg\u0142ych rejon\u00f3w \u015bwiata. Wy\u0142awiano je w p\u0142yciznach Morza Czerwonego i Oceanu Indyjskiego. Pani Antonina Walcowa, \u017cona Jana Ryszarda, kt\u00f3r\u0105 przed laty mia\u0142am szcz\u0119\u015bcie pozna\u0107, te\u017c potwierdzi\u0142a to \u017ar\u00f3d\u0142o dostaw surowca do fabryczki ostro\u0142\u0119ckiej jej m\u0119\u017ca. Precyzowa\u0142a jeszcze, \u017ce przybywa\u0142y <em>via Manchester<\/em>.<br \/>\nMuszle po segregacji, namoczeniu i oczyszczeniu, bra\u0142 w swoje r\u0119ce cz\u0142owiek zwany borownikiem, kt\u00f3ry pracowa\u0142 przy maszynie o nazwie borownia. Z jego r\u0105k wychodzi\u0142 kr\u0105\u017cek odpowiedniej \u015brednicy. Trudno uwierzy\u0107, ale do wyci\u0119cia niewielkiego kr\u0105\u017cka potrzebny by\u0142 bardzo silny m\u0119\u017cczyzna, gdy\u017c maszyna mia\u0142a nap\u0119d no\u017cny. To najbardziej ci\u0119\u017cki etap produkcji. Ma\u0142y kr\u0105\u017cek trafia\u0142 nast\u0119pnie do tokarza, kt\u00f3ry g\u0142adzi\u0142 jego kraw\u0119dzie i odpowiednio szlifowa\u0142 powierzchnie, wg\u0142\u0119bienia. Nast\u0119pnie p\u00f3\u0142produkty trafia\u0142y do dziurkarki, tzw. zamka. Na tym etapie produkcji w\u0142\u0105cza\u0142y si\u0119 ju\u017c kobiety, cho\u0107 nie by\u0142o to \u0142atwe, gdy\u017c chwila nieuwagi mog\u0142a skutkowa\u0107 ran\u0105 na d\u0142oni. Mimo \u017ce guzik mia\u0142 ju\u017c dziurki, nie nadawa\u0142 si\u0119 do u\u017cycia. By\u0142 szary i szorstki. By uzyska\u0107 efekt bieli i odcieni perlisto\u015bci gotowano tysi\u0105ce guziczk\u00f3w w perhydrolu, a nast\u0119pnie polewano kwasem solnym. P\u00f3\u017aniej suszono je na trocinach. Po tym wszystkim wrzucano do drewnianego b\u0119bna razem z trocinami i wi\u00f3rami wosku. Nast\u0119pnie obracaj\u0105c r\u0119cznie korb\u0105 doczyszczano, dog\u0142adzano. Uwaga! Trwa\u0142o to 2\u20133 godziny. Jakby tego by\u0142o ma\u0142o robiono to dwukrotnie.<br \/>\nWyprodukowane guziki mia\u0142y r\u00f3\u017cne \u015brednice. Te do koszuli mia\u0142y 18, 20, 22 mm \u015brednicy, do poduszek 24, 26 mm, do po\u015bcieli 28, 30, 32 mm.<br \/>\nLiczenie guzik\u00f3w by\u0142o zaj\u0119ciem kobiet. Wsypywa\u0142y je do drewnianych matryc, kt\u00f3re mia\u0142y 144 wg\u0142\u0119bienia. Tak odliczone guziki, w p\u0142\u00f3ciennych woreczkach trafia\u0142y do naszywaczek, kt\u00f3re, najcz\u0119\u015bciej pracuj\u0105c w domu, przyszywa\u0142y je do kartonik\u00f3w po 24 sztuki. Nast\u0119pnie zwi\u0105zywa\u0142y 6 kartonik\u00f3w i tak powstawa\u0142 gros. Na tym ko\u0144cowym etapie produkcji trzeba by\u0142o wykaza\u0107 si\u0119 szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0105, by na wierzchu znalaz\u0142 si\u0119 pierwszy sort produktu. Zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce spodnie warstwy mog\u0142y mie\u0107 guziki inaczej wybarwione. No c\u00f3\u017c, tyle zachodu, a na koniec drobne oszustwo w perlistym odcieniu.<br \/>\nZobaczywszy guziczki w ostro\u0142\u0119ckim muzeum prosz\u0119 odwiedzi\u0107 Sochocin na Mazowszu. To tam opowiadaj\u0105 wielk\u0105 histori\u0119 ma\u0142ego guzika.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Gros guzik\u00f3w z masy per\u0142owej, nr inw. MOO\/H\/1007<\/p>\nngg_shortcode_0_placeholder\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Na wystawie \u201eOstro\u0142\u0119ka i Kurpie. Mi\u0119dzy w\u0105tkiem historii a osnow\u0105 \u017cycia\u201d uwag\u0119 bacznego obserwatora mo\u017ce przyci\u0105gn\u0105\u0107 niepozorny bloczek ma\u0142ych per\u0142owych guzik\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":3559,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[3,55],"tags":[],"class_list":["post-3555","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-wirtualne-muzeum"],"acf":[],"modified_by":"Daniel Go\u0142a\u015b","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3555","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3555"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3555\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3560,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3555\/revisions\/3560"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3559"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3555"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3555"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3555"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}