My\u015bl\u0105c o tym, jak pracuj\u0105 teraz nauczyciele i uczniowie, przypomnia\u0142 mi si\u0119 artyku\u0142 napisany kilka lat temu do \u201eRozmaito\u015bci Ostro\u0142\u0119ckich\u201d. Nawi\u0105za\u0142am w nim do zbior\u00f3w muzeum dokumentuj\u0105cych dzia\u0142alno\u015b\u0107 ostro\u0142\u0119ckiej szko\u0142y \u2013 Pa\u0144stwowego Gimnazjum i Liceum im. Kr\u00f3la Stanis\u0142awa Leszczy\u0144skiego \u2013 ewakuowanej z Ostro\u0142\u0119ki na tereny w\u0142\u0105czone do Generalnej Guberni. By\u0142a to szczeg\u00f3lna sytuacja, gdy podj\u0119to trud nauki w niezwyk\u0142ych warunkach.
\nOkupacyjna historia szko\u0142y, dzia\u0142aj\u0105cej od 1 wrze\u015bnia 1941 roku do 25 wrze\u015bnia 1944 roku pod kryptonimem \u201eGolesin\u201d, opisana zosta\u0142a s\u0142owami jej tw\u00f3rc\u00f3w \u2013 nauczycieli, uczni\u00f3w, a tak\u017ce historyk\u00f3w. Cz\u0119\u015b\u0107 uczestnik\u00f3w \u201eGolesina\u201d mia\u0142am szcz\u0119\u015bcie pozna\u0107. Z jej dyrektorem Janem Radomskim cz\u0119\u015b\u0107 z nas obcowa\u0142a za po\u015brednictwem podr\u0119cznika do botaniki, kt\u00f3ry opracowa\u0142 ze Stanis\u0142awem To\u0142p\u0105. Ale o tym dowiedzia\u0142am si\u0119 wiele lat p\u00f3\u017aniej.
\nPrzywo\u0142uj\u0105c tu \u201eGolesin\u201d musz\u0119 wspomnie\u0107 Pani\u0105 S\u0142aw\u0119 Ciborsk\u0105. W domu jej rodzic\u00f3w odbywa\u0142a si\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 zaj\u0119\u0107, poniewa\u017c szko\u0142a funkcjonowa\u0142a w kilku wsiach powiatu ostrowskiego. Ilekro\u0107 j\u0105 odwiedza\u0142am, wspomina\u0142a osoby zwi\u0105zane z tajnym nauczaniem, opowiadaj\u0105c przy okazji historie nieopisane. Odziedziczony przez ni\u0105 po rodzicach dom sta\u0142 si\u0119 baz\u0105 spotka\u0144 cz\u0142onk\u00f3w golesi\u0144skiej rodziny r\u00f3wnie\u017c po wojnie. Przyje\u017cd\u017ca\u0142y tam te\u017c c\u00f3rki profesora Radomskiego, kt\u00f3re pozna\u0142am dzi\u0119ki Pani S\u0142awie Ciborskiej.
\nW zbiorach muzeum znajduj\u0105 si\u0119 niezwyk\u0142e dokumenty \u2013 dzienniki szko\u0142y z okresu po \u201eGolesinie\u201d, kiedy szko\u0142a by\u0142a ju\u017c jawna, ale jeszcze nie powr\u00f3ci\u0142a do Ostro\u0142\u0119ki. S\u0105 to dzienniki \u2013 lekcyjny i obecno\u015bci dla klas pierwszej i drugiej na rok szkolny 1944\/45. Dokumentuj\u0105 \u017cycie w Czerwinie, dok\u0105d szko\u0142a przenios\u0142a si\u0119 po wyzwoleniu tej miejscowo\u015bci od Niemc\u00f3w.
\nPrzeprowadzka szko\u0142y tu\u0142aj\u0105cej si\u0119 przez kilka lat po wielu wsiach powiatu ostrowskiego by\u0142a mo\u017cliwa po 25 wrze\u015bnia 1944 roku. W\u00f3wczas to starosta ostro\u0142\u0119cki dr J\u00f3zef Psarski przywr\u00f3ci\u0142 jawno\u015b\u0107 Pa\u0144stwowemu Gimnazjum i Liceum im. Kr\u00f3la Stanis\u0142awa Leszczy\u0144skiego. Na siedzib\u0119 szko\u0142y przeznaczono zniszczony lokal Szko\u0142y Powszechnej w\u0142a\u015bnie w Czerwinie.
\nMimo og\u0142oszenia jawno\u015bci szko\u0142y, z powodu dzia\u0142a\u0144 wojennych, jak te\u017c braku lokalu, w kt\u00f3rym mo\u017cna by\u0142oby prowadzi\u0107 zaj\u0119cia, szko\u0142a nie mog\u0142a funkcjonowa\u0107. Dopiero w pierwszej po\u0142owie listopada 1944 roku przeprowadzono egzaminy wst\u0119pne do dw\u00f3ch klas gimnazjalnych. Rozpocz\u0119cie roku szkolnego odby\u0142o si\u0119 5 grudnia.
\nZaj\u0119cia w szkole w Czerwinie trwa\u0142y w zasadzie do 31 stycznia 1945 roku. Dyrektor Radomski odnotowa\u0142 w\u0142a\u015bnie t\u0119 dat\u0119 pisz\u0105c, \u017ce \u201ezako\u0144czono I okres i sklasyfikowano uczni\u00f3w\u201d. Jeszcze 1 lutego odby\u0142y si\u0119 lekcje religii, geografii, podczas kt\u00f3rych Zofia Rogalewiczowa omawia\u0142a w klasie pierwszej legendy dawnego Egiptu, a w drugiej \u201eGra\u017cyn\u0119\u201d Adama Mickiewicza. 3 lutego uczniowie poznali oceny. Ostatnim akordem ko\u0144cz\u0105cym zaj\u0119cia w szkole w Czerwinie by\u0142o czytanie \u201e\u017bwirki i Wigury\u201d Janusza Meisnera. Wpisy z okresu pobytu szko\u0142y w Czerwinie ko\u0144czy notatka dyrektora Jana Radomskiego zamieszczona pod dat\u0105 2 lutego: \u201ezarz\u0105dzono przerw\u0119 pookresow\u0105 na zorganizowanie dalszej nauki ju\u017c w Ostro\u0142\u0119ce\u201d. 5 marca szko\u0142a powr\u00f3ci\u0142a do w\u0142asnego gmachu w Ostro\u0142\u0119ce na \u00f3wczesn\u0105 ul. Ko\u015bciuszki.
\nNauczyciele i uczniowie, okaleczeni nie raz okrutnie, byli jednak szcz\u0119\u015bliwi, \u017ce prze\u017cyli wojn\u0119 i powr\u00f3cili na swoje, spotkali niedawne kole\u017ce\u0144stwo z \u201eGolesina\u201d oraz innych. Widzimy ich na fotografii na tle gmachu liceum. Mo\u017cna si\u0119 zastanawia\u0107, jak b\u0119d\u0105 wygl\u0105da\u0142y nasze powroty. Czy do\u015bwiadczeni zupe\u0142nie odmiennie, niepor\u00f3wnywalnie przecie\u017c, odnajdziemy t\u0119 rado\u015b\u0107 obcowania z cz\u0142owiekiem z krwi i ko\u015bci? Na jakich podstawach przyjdzie nam budowa\u0107 nasz\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107 po czasie zarazy.<\/p>\n
<\/p>\n
Na fotografii uczniowie liceum i profesor Henryk Wierzchowski, nr inw. MOO\/HA\/722<\/p>\nngg_shortcode_0_placeholder\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
My\u015bl\u0105c o tym, jak pracuj\u0105 teraz nauczyciele i uczniowie, przypomnia\u0142 mi si\u0119 artyku\u0142 napisany kilka lat temu do \u201eRozmaito\u015bci Ostro\u0142\u0119ckich\u201d. Nawi\u0105za\u0142am w nim do zbior\u00f3w muzeum dokumentuj\u0105cych dzia\u0142alno\u015b\u0107 ostro\u0142\u0119ckiej szko\u0142y \u2013 Pa\u0144stwowego Gimnazjum i Liceum im. Kr\u00f3la Stanis\u0142awa Leszczy\u0144skiego \u2013 ewakuowanej z Ostro\u0142\u0119ki na tereny w\u0142\u0105czone do Generalnej Guberni. By\u0142a to szczeg\u00f3lna sytuacja, gdy podj\u0119to […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":3583,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[3,55],"tags":[],"class_list":["post-3580","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-wirtualne-muzeum"],"acf":[],"modified_by":"Daniel Go\u0142a\u015b","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3580","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3580"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3580\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3585,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3580\/revisions\/3585"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3583"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3580"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3580"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3580"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}