{"id":5759,"date":"2020-12-29T12:21:48","date_gmt":"2020-12-29T11:21:48","guid":{"rendered":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/?p=5759"},"modified":"2021-01-04T10:30:34","modified_gmt":"2021-01-04T09:30:34","slug":"prelekcja-instruktorki-plecionkarstwa-katarzyny-kowalskiej-ze-stowarzyszenia-serfenta-w-cieszynie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/?p=5759","title":{"rendered":"Prelekcja instruktorki plecionkarstwa &#8211; Katarzyny Kowalskiej ze Stowarzyszenia Serfenta w Cieszynie"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Kosza\u0142ki, opa\u0142ki<\/strong><br \/>\nUwielbiamy wszelkiego rodzaju koszyki. Podziwiamy prac\u0119 plecionkarzy nadaj\u0105cych funkcjonalne lub fantazyjne formy przedmiotom. Nie raz podgl\u0105dali\u015bmy warsztat W\u0142adys\u0142awa Murzyna podczas \u201eGin\u0105cych Zawod\u00f3w\u201d w Zagrodzie Kurpiowskiej w Kadzidle czy Wies\u0142awa Kuskowskiego nauczaj\u0105cego ch\u0119tnych podczas spotka\u0144 \u201eId\u0105 \u015awi\u0119ta\u201d w muzeum przy placu Bema. Podana ni\u017cej gar\u015b\u0107 podstawowych informacji przybli\u017cy nam t\u0119 wa\u017cn\u0105 niegdy\u015b dziedzin\u0119 wytw\u00f3rczo\u015bci ludowej na Kurpiach.<!--more--> Dzisiaj poznamy te\u017c pasje m\u0142odych wielbicieli tej tradycyjnej sztuki. Zapraszamy na prelekcj\u0119 instruktorki plecionkarstwa &#8211; Katarzyny Kowalskiej ze Stowarzyszenia Serfenta w Cieszynie, kt\u00f3ra opowie o materia\u0142ach i wyrobach z r\u00f3\u017cnych stron Polski. A zatem, \u201ePle\u0107, pleciugo, byle d\u0142ugo\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&nbsp;<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"Prelekcja instruktorki plecionkarstwa - Katarzyny Kowalskiej ze Stowarzyszenia Serfenta w Cieszynie\" width=\"500\" height=\"281\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/ZB_o4S5jTQw?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Plecionkarstwo na Kurpiach<\/strong><br \/>\nPlecionkarstwo nale\u017cy do najstarszych i najpospolitszych dziedzin tradycyjnego rzemios\u0142a na Kurpiach. II po\u0142owa XIX wieku to w Polsce okres przekszta\u0142cania si\u0119 plecionkarstwa w cha\u0142upniczy przemys\u0142 ludowy. Najwi\u0119ksze o\u015brodki koszykarskie rozwin\u0119\u0142y si\u0119 przede wszystkim dzi\u0119ki dost\u0119pno\u015bci podstawowego surowca, kt\u00f3rym by\u0142a wiklina. Wykorzystywa\u0142y j\u0105 rozwijaj\u0105ce si\u0119 na pocz\u0105tku XX wieku szko\u0142y koszykarskie i warsztaty przemys\u0142u ludowego. R\u00f3wnolegle do produkcji plecionkarskiej rozwija\u0142o si\u0119 na wsi plecionkarstwo prymitywne, przeznaczone wy\u0142\u0105cznie dla zaspokojenia w\u0105skiego kr\u0119gu odbiorc\u00f3w. W okresie mi\u0119dzywojennym nast\u0105pi\u0142 g\u0142\u0119boki podzia\u0142 mi\u0119dzy tymi dwoma rodzajami wytw\u00f3rczo\u015bci. O formach i o asortymencie produkcji plecionkarskiej na du\u017c\u0105 skal\u0119 decydowali odbiorcy, za\u015b wyroby prymitywne zwi\u0105zane by\u0142y niezwykle silnie z funkcj\u0105 przedmiotu. Szczeg\u00f3lnie widoczne by\u0142o to w przypadku wytw\u00f3rczo\u015bci plecionkarskiej opartej na korzeniu, kt\u00f3ra w znacznie mniejszym stopniu poddawa\u0142a si\u0119 zmianom i modom. Korze\u0144 jest surowcem trudnym w pozyskiwaniu i niezwykle ci\u0119\u017ckim w obr\u00f3bce.<br \/>\nKurpiowska Puszcza Zielona jest jednym z region\u00f3w, w kt\u00f3rych dominowa\u0142o plecionkarstwo oparte na korzeniu. Du\u017ca ilo\u015b\u0107 przedmiot\u00f3w wykonanych z tego surowca spotykana w gospodarstwach kurpiowskich jeszcze po II wojnie \u015bwiatowej, \u015bwiadczy o powszechno\u015bci tej ga\u0142\u0119zi wytw\u00f3rczo\u015bci.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">TECHNIKI PLECIONKARSKIE<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Technika wyplatania polega na \u0142\u0105czeniu wici jedynie za pomoc\u0105 obginania. Znalaz\u0142o to od dawna szerokie zastosowanie w gospodarce ludowej, np. w rybo\u0142\u00f3wstwie, w sprz\u0119tach gospodarstwa domowego, w \u015brodkach transportu, w ogrodzeniach.<br \/>\nIstnieje wiele technik plecionkarskich: warkoczowa, siatkowa (czepce lub pasy), spiralna (szeroko rozpowszechniona w Europie i krajach egzotycznych), krzy\u017cowa, \u017ceberkowa, \u017ceberkowo-krzy\u017cowa.<br \/>\nStosowane na Kurpiach techniki plecionkarskie (spiralna i \u017ceberkowo-krzy\u017cowa) wi\u0105za\u0142y si\u0119 \u015bci\u015ble z u\u017cywanym surowcem. Te same techniki wyst\u0119puj\u0105 na terenie ca\u0142ej Polski a nawet S\u0142owia\u0144szczy\u017anie.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Technika spiralna<\/strong> dotyczy g\u0142\u00f3wnie wyrob\u00f3w z korzenia. Polega na okr\u0119caniu grubszych wici tworz\u0105cych osnow\u0119 wiciami cie\u0144szymi, \u0142\u0105cz\u0105c po dwie, tak, \u017ce ka\u017cda z witek osnowy obejmowana jest na przemian, to jedn\u0105 okr\u0119tk\u0105 spiraln\u0105 \u0142\u0105cz\u0105c j\u0105 z s\u0105siedni\u0105 g\u00f3rn\u0105 wici\u0105, to drug\u0105 \u0142\u0105cz\u0105c j\u0105 z s\u0105siedni\u0105 doln\u0105 wici\u0105 osnowy. Ten rodzaj daje bardzo g\u0119st\u0105 plecionk\u0119.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Technika \u017ceberkowa-krzy\u017cowa<\/strong> nale\u017cy do najbardziej popularnych i najprostszych. Stosowana jest przy wyrobach z korzeni, wikliny i ga\u0142\u0119zi. Przy tej technice \u0142atwo dostrzec sztywne \u017ceberka osnowy i oplataj\u0105ce je elastyczne wici w\u0105tku. Najwa\u017cniejsze w niej jest przygotowanie szkieletu, sk\u0142adaj\u0105cego si\u0119 z dw\u00f3ch paj\u0105k\u00f3w, czyli skrzy\u017cowanych ze sob\u0105 obr\u0119czy z ja\u0142owca, wikliny lub olszyny. R\u00f3wnolegle do tego szkieletu przymocowuje si\u0119 pr\u0119ty, tzw. postawy lub draki z grubych korzeni lub ga\u0142\u0119zi akacji. Ca\u0142\u0105 konstrukcj\u0119 oplata si\u0119 cienkimi korzeniami stanowi\u0105cymi w\u0105tek. G\u0119sto\u015b\u0107 kosza jest zale\u017cna od dociskania w\u0105tku. Technika ta wykorzystywana by\u0142a przy wyplataniu p\u0142ot\u00f3w.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">SUROWCE<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Korzenie<\/strong><br \/>\nNa Kurpiach podstawowym surowcem stosowanym w plecionkarstwie by\u0142y korzenie drzew iglastych, zw\u0142aszcza sosny. Dewastacja las\u00f3w oraz urz\u0119dowe zakazy wycinania korzeni znacznie przyczyni\u0142y si\u0119 do upadku koszykarstwa opartego na tym surowcu.<br \/>\nNajlepszy surowiec pozyskiwano z sosny grubo\u015bci r\u0119ki, rosn\u0105cych niezbyt g\u0119sto. Spos\u00f3b wydobywania surowca nosi\u0142 nazw\u0119 prucia. Najcz\u0119\u015bciej pruto na jesieni lub na wiosn\u0119. Do plecenia u\u017cywano okorowanego korzenia, rozdzielonego wzd\u0142u\u017c na p\u00f3\u0142 lub \u0107wier\u0107. Surowiec po uprzednim wysuszeniu mo\u017cna by\u0142o d\u0142ugo przechowywa\u0107. Przed pleceniem korze\u0144 moczono w ukropie dla nadania mu odpowiedniej elastyczno\u015bci.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>S\u0142oma<\/strong><br \/>\nDrugim po korzeniu surowcem by\u0142a s\u0142oma \u017cytnia. Musia\u0142a by\u0107 odpowiednio dobrana; dojrza\u0142a, wyro\u015bni\u0119ta i zebrana z pola przed samymi \u017cniwami, gdy\u017c wtedy ma ja\u015bniejsz\u0105 barw\u0119. S\u0142om\u0119 moczy\u0142o si\u0119 podobnie jak korzenie.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Wiklina<\/strong><br \/>\nPr\u0119ty wikliny, zwane na Kurpiach chlebem, by\u0142y surowcem najmniej rozpowszechnionym w tym regionie. Wiklin\u0119 rosn\u0105c\u0105 dziko zbierano zim\u0105. Podobnie jak korzenie, wiklina dzielona by\u0142a na po\u0142ow\u0119, wydzierano z niej miazg\u0119. Kurpie stosowali j\u0105 jako surowiec pomocniczy przy wyrobach z korzeni i s\u0142omy. Szkielet do w\u0142a\u015bciwego wyplatania wykonywano r\u00f3wnie\u017c z gi\u0119tkich pr\u0119t\u00f3w ja\u0142owca, olszyny, akacji. Pa\u0142\u0105ki musia\u0142y by\u0107 gi\u0119te na gor\u0105co. Z olszyny lub akacji wykonywane by\u0142y draki \u2013 tzw. pr\u0119ty umieszczane mi\u0119dzy pa\u0142\u0105kami.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-size: 10pt;\"><em>Fotografia tytu\u0142owa przedstawia koszyk wyplatany z korzenia sosny, nr inw. MOO\/E\/1488, znajduj\u0105cy si\u0119 na wystawie \u201eOstro\u0142\u0119ka i Kurpie. Mi\u0119dzy w\u0105tkiem historii a osnow\u0105 \u017cycia\u201d w Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostro\u0142\u0119ce.<\/em><\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Dofinansowano ze \u015brodk\u00f3w Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodz\u0105cych z Funduszu Promocji Kultury oraz z Samorz\u0105du Wojew\u00f3dztwa Mazowieckiego.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-full wp-image-5781\" src=\"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/mkidn_logo_200.jpg\" alt=\"\" width=\"200\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/mkidn_logo_200.jpg 200w, https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/mkidn_logo_200-150x150.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 200px) 100vw, 200px\" \/><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-5782 alignright\" src=\"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/mazowsze_logo_200.jpg\" alt=\"\" width=\"200\" height=\"54\"><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kosza\u0142ki, opa\u0142ki Uwielbiamy wszelkiego rodzaju koszyki. Podziwiamy prac\u0119 plecionkarzy nadaj\u0105cych funkcjonalne lub fantazyjne formy przedmiotom. Nie raz podgl\u0105dali\u015bmy warsztat W\u0142adys\u0142awa Murzyna podczas \u201eGin\u0105cych Zawod\u00f3w\u201d w Zagrodzie Kurpiowskiej w Kadzidle czy Wies\u0142awa Kuskowskiego nauczaj\u0105cego ch\u0119tnych podczas spotka\u0144 \u201eId\u0105 \u015awi\u0119ta\u201d w muzeum przy placu Bema. Podana ni\u017cej gar\u015b\u0107 podstawowych informacji przybli\u017cy nam t\u0119 wa\u017cn\u0105 niegdy\u015b dziedzin\u0119 wytw\u00f3rczo\u015bci [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":5761,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-5759","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"acf":[],"modified_by":"Daniel Go\u0142a\u015b","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5759","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5759"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5759\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5783,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5759\/revisions\/5783"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5761"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5759"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5759"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeum.ostroleka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5759"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}