Zbiory etnograficzne znów wzbogacone!

  • Drukuj zawartość bieżącej strony
  • Zapisz tekst bieżącej strony do PDF
5 września 2017

31 sierpnia odbył się bardzo owocny wyjazd terenowy ostrołęckich muzealników. Z trzech miejscowości, z Zalesia, Krobi i Lipnik, otrzymaliśmy zawiadomienie o posiadaniu przedmiotów, które mogłyby zasilić nasze zbiory. Z dwóch miejscowości wróciliśmy zaopatrzeni w liczne dary. Ale po kolei…

Jakiś czas temu z kierownikiem Zagrody Kurpiowskiej w Kadzidle, Adamem Bakułą, skontaktowało się kilka osób – właścicieli zabytków etnograficznych, zainteresowanych ich przekazaniem. Informacja ta została skierowana do siedziby głównej – Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostrołęce.  Tam został uzgodniony i zaplanowany wyjazd oraz uformowana ekipa badawcza w składzie: dr Barbara Kalinowska (historyk, wicedyrektor), mgr Paulina Hoffman (historyk sztuki, pracownik działu etnograficznego), mgr Maria Kulczyk (etnolog, pracownik działu etnograficznego), mgr Adam Bakuła (etnolog, kierownik Zagrody Kurpiowskiej w Kadzidle) oraz niezbędny Wiesław Duszak (kierowca).

Pierwszą miejscowością, do której pojechaliśmy, było Zalesie. Dzięki życzliwości Pani Małgorzaty Kulas Muzeum otrzymało 12 obiektów, m.in.: stół stolarski, tarę do prania, heble, kopyto szewskie, sierp, ostrzałkę i beczkę. Z przeprowadzonego wywiadu na temat przedmiotów wynika, iż wykonawcą, pierwotnym właścicielem i użytkownikiem był dziadek darczyńcy, Stanisław Wielechowski, zwany Błat. Dziadek był rolnikiem, ale jak to dawniej na wsi bywało, posiadał też liczne inne umiejętności. W tym wypadku zaradny Kurp zajmował się dodatkowo stolarstwem. Sam wykonał w młodości piękny dębowy stół, przy którym później pracował, podobnie jak heble i inne drewniane przedmioty codziennego użytku. Warsztat stolarski znajdował się w chałupie, którą również postawił własnymi rękoma. Wykonywał w nim głównie grabie, ale też trumny na zamówienie, ramy do obrazów, naprawiał uszkodzone meble. Sporządzone narzędzia sprzedawał jeżdżąc na targi, np. do Łomży. „Nawet pieszo chodził jeszcze później [w starszym wieku]. Ciągał te grabie. Mama mu jajka gotowała na drogę. Na dwa-trzy dni szedł, przenocował gdzieś”. W przeszłości zajmował się też szklarstwem i, na własne potrzeby, szewstwem. Zmarł w 1972 r. w wieku 96 lat.

W drodze do drugiej miejscowości, między Wykrotem a Jazgarką, wykonano dokumentację fotograficzną krzyża przydrożnego i niedawno postawionej kapliczki. W miejscowości Krobia sfotografowano kolejną figurę. We wsi tej złożono nam ofertę sprzedaży kolejnych przedmiotów, w tym: mebli, narzędzi do obróbki lnu, sprzętów i narzędzi gospodarskich. Część z wymienionych rzeczy zostanie niedługo zakupiona przez Muzeum.

Ostatnią eksplorowaną wsią były Lipniki. Zawitaliśmy do gospodarstwa Państwa Sabiny i Zdzisława Frydrychów, którzy stali się darczyńcami 5 przyszłych muzealiów: ramy do tkania firanek, snowadła, grabi i dwóch chodników. Tu również przeprowadzono wywiad na temat przekazywanych przedmiotów. Okazało się, iż ramę do tkania firanek wykonał teść Pani Sabiny, Stanisław Frydrych, który pochodził z Królewca. Rama, zrobiona w latach 1964-1965, sporządzona została specjalnie dla synowej, która ręcznie tworzyła firanki do okien. Robiła to na zamówienie dla przyjezdnych handlarzy. „Najpierw pionowo ciągnęło się nici, potem poziomo, a na koniec się wyszywało.” Używała do tego bawełnianej nici, którą porównała do kordonku. Techniką tą wykonywała także obrusy. Wszystkie sprzedawane tkaniny były uprzednio wykrochmalone.

Darowane Muzeum snowadło, zwane na Kurpiach kołem, należało do sąsiadki państwa Frydrychów, a wykonane zostało w latach 1935-1936 przez pobliskiego stolarza i zegarmistrza. Kobiety pracowały wspólnie na kole, które ustawione było w stodole Pani Sabiny. „Snuło się dwa razy w tygodniu tzw. 12 ścian”, czyli około 60 m osnowy. Tkały zaś dla handlarzy. W ten sposób powstały pozyskane chodniki. Ich wykonaniem Pani Frydrych zajmowała się w latach 1978-1984/85 („niedługo przed okrągłym stołem skończyła”). Tkała je z tzw. obrębów, które przywozili sprzedawcy albo kupowała na targu. Obręby były pochodzenia fabrycznego (najczęściej z fabryki tkanin w Turku), sztucznie barwione i zwinięte w motki. Pani Sabina wspomniała też, że w jej domu rodzinnym w Gąskach malowali „maty” (makatki) na kupnym płótnie.

Ostatni pozyskany obiekt, grabie, zrobione zostały 7-8 lat temu przez pana Zdzisława Frydrycha i zostaną włączone do zbioru pomocy naukowych, które to zbiory w przyszłości mogą posłużyć podczas prowadzenia lekcji i pokazów muzealnych.

Do lepszego zilustrowania przeprowadzonych prac dołączamy zdjęcia wykonane in situ (w terenie) lub po rozładunku rzeczy.

W tym miejscu pragniemy raz jeszcze serdecznie podziękować ofiarodawcom, którzy zasili zbiory Muzeum o nowe obiekty, przyczyniając się do zachowania materialnego dziedzictwa kulturowego. Dziękujemy także za udzielenie cennych informacji na ich temat, dzięki którym obiekty te będą mogły „przemówić” do przedstawicieli przyszłych pokoleń.

 

Maria Kulczyk            

Galeria

  • Powiększ zdjęcie 1. Muzealnicy podczas załadunku darów Małgorzaty Kulas z Zalesia.

    1. Muzealnicy podczas załadunku darów Małgorzaty Kulas z Zalesia.

  • Powiększ zdjęcie 2. Stanisław Wielechowski - dziadek Małgorzaty Kulas z Zalesia, rolnik i stolarz.

    2. Stanisław Wielechowski - dziadek Małgorzaty Kulas z Zalesia, rolnik i stolarz.

  • Powiększ zdjęcie 3. Stół stolarski - dar Małgorzaty Kulas z Zalesia (po konserwacji).

    3. Stół stolarski - dar Małgorzaty Kulas z Zalesia (po konserwacji).

  • Powiększ zdjęcie 4. Ostrzałka - dar Małgorzaty Kulas z Zalesia (przed konserwacją).

    4. Ostrzałka - dar Małgorzaty Kulas z Zalesia (przed konserwacją).

  • Powiększ zdjęcie 5. Kapliczka z Krobi.

    5. Kapliczka z Krobi.

  • Powiększ zdjęcie 6. Rama do firan - dar Sabiny i Zdzisława Frydrychów z Lipnik (zdjęcie wykonane in situ).

    6. Rama do firan - dar Sabiny i Zdzisława Frydrychów z Lipnik (zdjęcie wykonane in situ).

  • Powiększ zdjęcie 7. Snowadło - dar Sabiny i Zdzisława Frydrychów z Lipnik (po konserwacji).

    7. Snowadło - dar Sabiny i Zdzisława Frydrychów z Lipnik (po konserwacji).